COP 30 pod lupą: Priorytety wdrożeniowe dla Polski

Charakter decyzji COP 30

COP 30 przyjął pakiet decyzji o zróżnicowanym stopniu operacyjności. Najwyższy poziom wykonalności dotyczy adaptacji i technologii: ustanowiono zestaw 59 wskaźników adaptacji oraz program wdrożeniowy dla technologii. Wiele z decyzji ma jednak charakter ramowy, narracyjny lub obserwacyjny i nie tworzy bezpośrednich narzędzi implementacyjnych.

W praktyce oznacza to, że wdrażanie i interpretacja ustaleń COP 30 wymagają selektywnego podejścia, uwzględniającego materialność decyzji, ich wykonalność oraz horyzont czasowy potencjalnych skutków.

Priorytety z perspektywy Polski

Dla Polski, kluczowe znaczenie mają decyzje które mogą realnie wpłynąć na sektory o wysokiej wrażliwości klimatycznej i znaczeniu instytucjonalnym, w szczególności: rolnictwo, technologie klimatyczne oraz ekosystemy morskie i wodne. Z tego względu raport rekomenduje skupienie się na dwóch najbardziej operacjonalnych procesach, które łączą wysoką wykonalność z potencjalnym wpływem sektorowym.

Kluczowe wnioski

Realny wpływ państw w obecnej fazie procesu UNFCCC nie zależy od deklaracji politycznych, lecz od udziału w projektowaniu reguł wykonawczych. Spośród decyzji COP30 tylko dwie: GGA oraz TIP mają najwyższą wartość operacyjną dla Polski z wszystkich przeanalizowanych w raporcie. Adaptacja i technologie są obszarami, w których możliwe jest wczesne, relatywnie niskokosztowe zaangażowanie, a brak bezpośredniego finansowania nie oznacza braku znaczenia dla przyszłych standardów i obciążeń administracyjnych.

Horyzont 100 dni

W perspektywie najbliższych 100 dni Polska powinna zabezpieczyć swój wpływ poprzez działania analityczno-negocjacyjne: uporządkowanie mandatów instytucjonalnych, ocenę wykonalności wskaźników GGA, identyfikację obszarów pilotażowych oraz włączenie TIP jako narzędzia wzmacniającego zdolność projektową.

Podsumowanie

Realny wpływ państw w obecnej fazie procesu UNFCCC zależy od udziału w projektowaniu reguł wykonawczych. Spośród decyzji COP30 dwie, GGA oraz TIP, mają wysoką wartość operacyjną dla Polski. Adaptacja i technologie są obszarami, w których możliwe jest wczesne, relatywnie niskokosztowe zaangażowanie, a brak bezpośredniego finansowania nie oznacza braku znaczenia dla przyszłych standardów i obciążeń administracyjnych. Dla Polski najbliższe miesiące rozstrzygną, czy pozostanie odbiorcą przyjętych reguł, czy stanie się ich aktywnym współprojektantem.

Źródło grafiki: Unsplash.com (Matthew TenBruggencate)

Konferencja COP 30 (ang. Conference of the Parties) w Belém przesunęła dalej proces Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmiany klimatu (ang. United Nations Framework Convention on Climate Change, UNFCCC) z fazy deklaratywnej w stronę operacjonalizacji polityk klimatycznych. Kluczowym efektem Szczytu klimatycznego było ustanowienie adaptacji jako osi dalszych prac oraz wzmocnienie narzędzi technicznych: wskaźników, procedur, programów wdrożeniowych i ram projektowych. Szczególne znaczenie mają przyjęcie Belém Adaptation Indicators w ramach Globalnego Celu Adaptacyjnego (ang. Global Goal on Adaptation, GGA) oraz uruchomienie Belém Technology Implementation Programme (TIP), który nadaje Mechanizmowi Technologicznemu wyraźnie wykonawczy charakter.